| Publicaties | |
 | |
Handboek voor Televisiemakers
(Eén camera regie voor informatieve televisie)
Het 'Handboek voor Televisiemakers' geeft toekomstige makers van informatieve televisieprogramma's een theoretisch en praktisch kader bij hun werk. Jonge filmers en televisiemakers stoeien vooral met de specifieke beeldtaal en de wijze waarop een prikkelend en logisch verhaal voor televisie wordt gemaakt. De kunst van het weglaten, het opbouwen van een spanningsboog en de ontwikkeling in de informatieve boodschap. Deze beginselen van het werken met beeld en geluid worden in het 'Handboek voor Televisiemakers' stap voor stap uitgewerkt. Daardoor worden de televisie items en programma's van makers zorgvuldiger samengesteld en maakt de maker zich een werkwijze eigen, waarmee hij zijn aanpak kan beoordelen. Het resultaat is dat onderwerpen toegankelijker en aantrekkelijker worden voor de kijkers.
Dit boek geeft makers een handvat om vooral kritisch naar de eigen ideeën, onderwerpen en het materiaal te kijken, vóórdat het programma de kijker bereikt. Verschillende hoofdstukken zijn tevens een kritische reflectie op de taken, het beroep en de verantwoordelijkheden van de televisiemaker, die een steeds grotere rol vervult als informatie verstrekker. De schrijver probeert geïnteresseerde makers ervan overtuigen dat gerichte voorbereiding op alle onderdelen van het productieproces de beste garantie is voor kwalitatieve eindproducten, die de toets der kritiek kunnen weerstaan. Een goed verhaal, goed opgebouwd en verteld blijft sterk en spannend. Met concrete voorbeelden wordt de theorie verduidelijkt, die de lezer inleidt in de dramatische principes, de grammatica en de wetten van de beeldtaal. Centraal daarin staat de afspraak van de maker met de kijker om niet onnodig de aandacht af te leiden van de kern van de informatie. Elke stap in het creatieve proces van programma maken vereist een motief, dat direct leidt tot het vooraf gestelde doel. Voldoet een ingreep tijdens de voorbereiding, de opname, of de montage daar niet aan, dan wordt het resultaat twijfelachtig. Een manier van denken die de maker zich door ervaring eigen maakt. Beeldtaal is aan verandering en cultuur onderhevig, maar het wiel hoeft bij voorkeur niet iedere keer opnieuw te worden uitgevonden.
De auteur Gérard Bueters studeerde Communicatiewetenschappen en Filmkunde aan de Universiteit van Amsterdam en heeft met zijn bedrijf Multi World Pictures sinds 1980 ruim 150 reportages, informatieve programma's documentaires en voorlichtingsfilms gemaakt voor publieke omroepen, NGO's en bedrijven. Hij doceerde afgelopen jaren televisie onderwijs aan de faculteit voor Journalistiek in Utrecht, verzorgt journalistieke trainingen voor Forum en buitenlandse organisaties en is docent Itemregie en documentaire op de Media Academie. Hij is bovendien medeoprichter en voorzitter van producentenbranche organisatie SKOP en lid van de Federatie Filmbelangen. Verder is hij partner en eindredacteur van www.DierenNieuws.nl en schrijft columns en artikelen. Met zijn bedrijf MEDIATEAM, verzorgt hij bovendien televisiecursussen, naast mediatrainingen, coaching en communicatieadvies voor bedrijven en maatschappelijke organisaties.
Amsterdam 1 oktober 2002.
INHOUD
Inhoud 5 Voorwoord 15 1 INLEIDING 17 1.1 De Televisie 17 1.2 Wat is Televisie 19 1.2.1 Televisiemaker in spe 24 1.2.2 Publieke omroep 26 1.2.3 Publiek versus Commercieel 28 1.3 Internet 32 1.4 Techniek 37 1.5 Inhoud 38 1.6 Genres informatieve televisie 40 Nieuws en achtergronden 40 Reportage 42 Magazine 43 Documentaire 43 Elementen van een documentaire 46 Docudrama 48 1.7 Vormgeving 50 1. Presentatie 50 2. Programmavorm 51 3. Behandeling van onderwerpen 51 4. Grafische vormgeving en decor 51 1.8 Beeldcommunicatie 52 1.9 Productie 58 1.10 Financiering 60 1.11 Verzekeringen 62 2 TECHNIEK EN FILMISCHE CONVENTIES 69 2.1 De ENG-crew 69 2.2 De camera 69 Film of video 71 CamJo 73 Digitalisering 79 2.2.1 Opnameset 81 Camcorder 81 Lenzen 81 Viewfinder 82 Externe monitor 83 2.2.2 Camera instellingen 84 Menu 84 Backfocus 84 Kleurenbalk 85 Tijdcode 85 Filters 85 Witbalans 86 Diafragma 87 Scherpstelling 87 Scherpte-diepte 89 Camera optie 90 2.3 Camerastandpunt 92 2.4 Camera en mis en scène 95 2.5 Beeldkaders 97 2.6 Compositie in beelden 100 2.7 Soorten shots 104 Lengte van een shot 106 2.8 Camerabewegingen 107 2.8.1 De betekenis van camerabewegingen 107 2.8.2 Hulpmiddelen bij camerabewegingen 110 2.9 Geluid 115 Geluidsbronnen 116 De ENG geluidsset 116 Continuïteit bij geluidsopnamen 117 Microfoons 118 De zendermicrofoon 121 Filtering en accessoires 122 2.10 Belichting 123 Licht als element van de beeldtaal 124 Licht en diepte 126 Licht en continuïteit 126 Daglicht en kunstlicht 127 Hard en soft licht 128 Dimmers 129 Belichting op de camera 129 Tegenlicht 130 Natuurlijk licht manipuleren 130 3 TAKEN EN VERANTWOORDELIJKHEDEN BIJ FILM- EN TV-PRODUCTIE 133 3.1 Redactie en verslaggeving 133 De redactie 133 Verslaggever of regisseur 134 Verslaggever op locatie 135 Belangen- en brancheorganisatie 141 Verslaggeving in oorlogstijd 142 Bureauredacteur 148 Producer van nieuws 149 Team voor de uitzending 150 Hoofdredacteur 150 Eindredacteur 150 Organogram televisieproductie 151 3.2 Crewleden 152 Kleine ENG-crew 152 Cameraman 155 Camera op locatie 156 Geluidsman 158 Geluid op locatie 160 Belichter 164 3.3 Producent 166 Co-producent 168 Financiering en co-financiering 169 Begroting en budget 171 Begroten van onafhankelijke producties 174 Vb. begroting research en scriptontwikkeling 176 Dekkingsplan 177 Vb. financieringsplan 178 3.4 Productie van documentaires 178 Scenario ontwikkelingsfase 178 Productiefase 181 Contracten 182 De postproductie 183 Uitbreng en distributie 185 3.5 Deadline 186 4 TELEVISIE JOURNALISTIEK 187 4.1 Journalistieke onderwerpen 187 4.2 Voorbereiding van een televisie-item 189 4.3 Inhoudelijke stappen 191 4.4 De productievolgorde 193 4.5 Van idee naar uitvoerbaar plan 194 4.6 De synopsis 196 Model 1 GB-boomstructuur 198 Model 2 niet-gelijkbenige rechthoek 200 4.7 De research 203 Bronnen en aanknopingspunten voor Research 209 4.8 Het scenario 210 Verhaalopbouw 215 4.9 Archiefbeelden 221 4.10 Het draaiboek 223 Praktische tips voor research, scenario en draaiboek 227 4.11 Callsheet 229 4.12 De set 230 4.13 Een draaidag 231 4.14 Découpage 232 4.15 Editing op de camera 233 4.16 Continuïteit en beeldtaal 237 De beeldovergang 240 In/uit de scène 242 Discontinuïteit 242 Over de as gaan 245 Links-rechts principe 247 Cut-away, cut-in 248 4.17 Opdrachten televisie-items 249 Beeldverhaal een cameraregie oefening continuïteit 249 Verfilmen van een beeldgedicht 250 Het informatief televisie-item 251 Het nieuwsbericht 251 Het locale conflict 252 Het cultuur-item 253 4.18 Het Interview 253 Interview een relatie 253 Het televisie-interview 255 Het dubbelinterview 258 4.18.1 Voorbereiding van een televisie interview 259 Tips bij de voorbereiding 262 4.18.2 Verschillende interviewvormen en methoden 263 Het confronterend interview 264 Het verhoormodel 267 Het debatmodel 268 Socratische methode 268 Live kruisgesprek 269 4.18.3 Wat is een goede vraag 269 4.18.4 Soorten vragen 271 Foute vragen ... 274 4.18.5 Vaardigheden van een interviewer 274 4.18.6 Non-verbale vraagtechnieken 275 4.18.7 Een goed interview is . 281 4.18.8 Hulpmiddelen bij een interview 282 4.18.9 Oefeningen voor interviewtrainingen 283 4.19 Ethiek van de journalist 290 5 POSTPRODUCTIE 297 5.1 Montage algemeen 297 Stappen in het montage traject 298 Lineaire montage 299 Non-lineair montage 299 Off-line 301 EDL 302 On-line 303 5.2 Montage voorbereidingen 305 Shotlijst 305 Gebruikte afkortingen shotlijst 306 Voorbeeld shotlijst 308 Het beeldverhaal 309 Montageplan 311 Voorbeeld montageplan 314 Continuïteit bij montage 316 Vertelvormen bij montage 321 Soorten vertelvormen 324 5.3 De editor 325 5.4 Montage kaders 327 5.5 Montage effecten 329 Grafische effecten 329 Crossfade (beeld/geluid) 330 Fade 330 Dissolve en Explode 330 Scroll 331 Wipe 331 Andere effecten 331 5.6 Geluidsnabewerking 332 Denken in geluidsbeelden 333 Sync en a-sync geluiden bij montage 334 5.7 Commentaarteksten 336 5.7.1 Verhouding beeld en tekst 336 5.7.2 De schaar van Bernward Wember 338 5.7.3 Schrijven voor televisie 341 5.7.4 Schrijfvoorbeelden 345 5.7.5 Televisie versus krantenbericht 348 5.7.6 Functie van commentaarteksten 349 5.7.7 Voice-over bij nieuwsflitsen 351 5.7.8 Commentaar bij reportages en documentaires 352 5.7.9 Tips voor tekst bij beeld 354 5.7.10 Oefeningen voor tekst bij beeld - Nieuwsberichten 359 5.7.11 Oefeningen voor tekst bij beeld - Reportages 361 5.8 Muziek bij een informatieve televisieproductie 365 5.9 Eindmixage geluid 371 5.10 Vertaling, ondertitels en naamtitels 373 5.11 Grafische vormgeving van programma's 374 5.12 Credits en aftiteling 376 5.13 Logboek 379 5.14 Publiciteit 382 5.15 Distributie en sales 383 6 PRESENTATIE IN BEELD 385 6.1 Presentatie voor televisie 385 6.2 De presentatietekst 389 6.3 Presentator in beeld 391 6.4 Presentatie en lichaamstaal 397 6.5 Verschil tussen televisie en presentaties in openbaar 401 6.6 Presentatie van studiogesprek of live kruisgesprek 402 6.7 Tips bij televisiepresentatie 404 6.8 Nederlandse televisiepresentatoren 407 6.9 Analyse en coaching van presentatoren 413 Enkele storende factoren bij presentatie 416 7 CHECKLISTS 417 7.1 Bij ENG Opnamen 417 Camcorder 417 Recorder/geluid 418 Belichting 418 Algemene tips crew 419 Verslaggever/regisseur 419 7.2 Editing lineair 420 7.3 Editing non-lineair 421 7.4 Stappenplan van onafhankelijke film- en televisie-productie 421 7.4.1 Scenario ontwikkelingsfase 421 7.4.2 Productiefase 421 7.4.3 Postproductie 422 7.4.4 Uitzending en distributie 422 8 ALFABETISCH REGISTER VAN TERMEN EN BEGRIPPEN 423 9 WEBSITES EN ADRESSEN 441 9.1 Shortlist organisaties en bedrijven 441 9.2 Shortlist websites bedrijven 445 9.3 Shortlist websites organisaties 446 9.4 Websites organisaties in film- en televisiebranche 447 © Copyrights MEDIATEAM. Alle rechten voorbehouden.
